Aktivlər
IAS 2 · Ehtiyatlar
Maya dəyəri ilə xalis satış dəyərindən ən aşağısı, hər mövqe üzrə.
Qaralama: hələ müəllim tərəfindən yoxlanılmayıb
Nə üçün lazımdır
İlin sonunda anbarda qalan mal hələ satılmayıb, ona görə də onun dəyəri xərcə deyil, aktiv kimi növbəti ilə keçirilir. Amma aktivi müəssisənin onun üçün alacağından baha göstərmək olmaz: mal zədələnibsə və ya qiyməti düşübsə, zərər dərhal tanınır.
Əsas qaydalar
- Qiymətləndirmə: maya dəyəri (cost) ilə xalis satış dəyərindən (net realisable value, NRV) ən aşağısı, hər mövqe ayrıca müqayisə olunur.
- NRV = gözlənilən satış qiyməti − tamamlama xərcləri − satış xərcləri.
- Maya dəyərinə alış qiyməti, idxal rüsumları, anbara qədər daşınma (carriage inwards) və emal xərcləri daxildir. Saxlama, alıcıya çatdırılma, reklam və normadan artıq itkilər daxil deyil.
- FIFO və AVCO (orta çəkili) icazəlidir; LIFO qadağandır.
- Satışın maya dəyəri = ilkin ehtiyatlar + alışlar − son ehtiyatlar. Son ehtiyatların yazılışı: Dr Inventory (SOFP), Cr Cost of sales.
- Qiymətlər artanda FIFO AVCO-dan daha yüksək son ehtiyat və daha yüksək mənfəət verir.
Nümunələr
Gəncədən çay idxalçısı: maya dəyəri 30 olan 200 qutu. 40 qutu zədələnib: 3-lük yenidən qablaşdırmadan sonra hərəsi 22-yə satıla bilər.
- Zədəli qutuların NRV-si: 22 − 3 = 19 < 30
- Salamat qutular: 160 × 30 = 4 800
- Zədəli qutular: 40 × 19 = 760
- Ehtiyatlar: 4 800 + 760 = 5 560 (silinmə 6 000 − 5 560 = 440)
İlkin 100 ədəd 10-dan (1 000), 200 ədəd 13-dən alınıb (2 600), 180 satılıb, 120 qalıb.
- FIFO: sonuncular qalır, 120 × 13 = 1 560; satışın maya dəyəri 3 600 − 1 560 = 2 040
- Dövri AVCO: 3 600 / 300 = ədədi 12, 120 × 12 = 1 440; satışın maya dəyəri 2 160
- Qiymətlər artır: FIFO-da mənfəət 120 çoxdur
Necə işləyir
Son ehtiyatlar cari ilin satışın maya dəyərini azaldır və növbəti ilin ilkin ehtiyatına çevrilir. Ona görə son ehtiyatlarda səhv iki ilin mənfəətini təhrif edir: bu il bir tərəfə, növbəti il o biri tərəfə.
Dövri uçot (periodic) ehtiyatları dövrün sonunda inventarizasiya ilə sayır; fasiləsiz uçot (continuous, perpetual) hər alış və satışdan sonra qalığı yeniləyir.
Tələlər
Harada öyrədilir
- 31 dekabr sayımıFA 3 · Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri
- İkisindən kiçiyiFA 3 · Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri
- Eyni rəqəmlərdə üç metodFA 3 · Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri
- Ayselin qiymətləndirməsiFA 3 · Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri
- İmtahan formatında məşqFA 3 · Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri
- Fəslin final döyüşüFA 3 · Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri