Niyə hər əməliyyatın iki tərəfi var, debet və kredit onları hesablarda necə yazır və mənfəət hesablardan necə alınır.

1. Hekayə

   Leylanın köşkü

   Biznes sahibindən ayrıdır və hər hadisə onun nəyə sahib olduğunu və nə borclu olduğunu dəyişir.

2. Niyə?

   Debet, kredit və niyə onlar ikidir

   Hesablar, debet və kredit, DEAD CLIC: niyə hər əməliyyatın iki tərəfi var.

3. Həll nümunəsi

   İyun hesablarda

   Leylanın iyunu: jurnal yazılışları, T-hesablar, hesabın bağlanması və ayın mənfəəti.

4. Səhvi tap

   Mühasib əmioğlu

   Əmioğlu iyunu səhvlərlə yazıb. Onları tapın və düzəldin.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   İkili yazılış üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   15 dəqiqəyə on iki sual, üç can.

Hansı sənəd hansı yazılışı başladır, satış vergisi hesablardan necə keçir və niyə ticarət endirimi kitablara düşmür, vaxtından əvvəl ödəniş endirimi isə gəliri azaldır.

1. Hekayə

   Poladın sənəd izi

   Bir sifariş qiymət təklifindən ödənişə qədər və onun geridə qoyduğu sənədlər.

2. Niyə?

   Jurnallar, kitablar və xırda kassa qutusu

   İlkin qeyd kitabları, baş kitab, nəzarət hesabları və imprest sistemli xırda kassa.

3. Həll nümunəsi

   Satış vergisi hesabı

   Vergi üstəgəl və daxildən, martın yazılışları və satış vergisi hesabının qalığı.

4. Səhvi tap

   Sevdanın hesab-fakturası

   Sevdanın ilk hesab-fakturası: ticarət endirimi, vaxtından əvvəl ödəniş endirimi və səhvləri.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   A bölməsinin on sualı: sənədlər, satış vergisi, endirimlər.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   15 dəqiqəyə on iki sual, üç can.

Satılmamış mal niyə aktivdir, IAS 2 onu necə qiymətləndirir və ilin alışları necə satışın maya dəyərinə çevrilir.

1. Hekayə

   31 dekabr sayımı

   Anbarı niyə ilin sonunda sayırlar və mal niyə satış qiyməti ilə qiymətləndirilmir.

2. Niyə?

   İkisindən kiçiyi

   Maya dəyəri və ya xalis satış dəyəri; maya dəyərinə nə daxildir; icazəli metodlar.

3. Həll nümunəsi

   Eyni rəqəmlərdə üç metod

   Bir çay üçün FIFO, dövri və fasiləsiz AVCO; satışın maya dəyəri və son ehtiyatın yazılışı.

4. Səhvi tap

   Ayselin qiymətləndirməsi

   Ayselin anbar qiymətləndirməsində IAS 2 üç dəfə pozulub. Harada olduğunu tapın.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Ehtiyatlar və satışın maya dəyəri üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqəyə on sual, üç can.

Aktivin dəyərinə nə daxildir, onu niyə amortizasiya edirik, metodu necə seçirik və köhnə aktivin satışını və yenisinə dəyişdirilməsini necə yazırıq.

1. Hekayə

   24 000-lik soba 26 000 dəyərindədir

   Uzunmüddətli aktivlər, kapital və cari xərclər.

2. Niyə?

   Niyə amortizasiya

   Aktivlər üçün hesablama prinsipi, metodun seçimi və əsas vəsaitlərin reyestri.

3. Həll nümunəsi

   Çörəkxananın ili baş kitabda

   İki metodla amortizasiya, dəyişdirmə ilə dəyər və silinmə hesabları, müddətin dəyişməsi.

4. Səhvi tap

   Tofiqin hesablamaları

   Unudulmuş dəyişdirmə güzəşti və ilkin dəyərdən hesablanmış azalan qalıq.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Uzunmüddətli aktivlər üzrə A bölməsindən on sual.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   15 dəqiqədə on iki sual, üç can.

Binanın dəyər artımı niyə mənfəət deyil, yenidənqiymətləndirmə ehtiyatı hara gedir və işləmə xərcləri nə vaxt aktivə çevrilir.

1. Hekayə

   Bina bahalaşıb

   Otel binasının yenidən qiymətləndirilməsi və startapın xərcləri: hansı aktivdir, artım hara gedir.

2. Niyə?

   Yenidənqiymətləndirmə ehtiyatı və işləmə qaydaları

   Yenidənqiymətləndirmə yazılışı, yeni amortizasiya və ehtiyat köçürməsi; tədqiqat və işləmə.

3. Həll nümunəsi

   Elvinin və Səbinənin ili

   Yenidənqiymətləndirmə, amortizasiya, ehtiyat köçürməsi və binanın satışı; işləmənin kapitallaşdırılması və amortizasiyası.

4. Səhvi tap

   Aytənin qaralaması

   Yeni mühasib yenidənqiymətləndirməni və işləməni yazıb. Dörd səhvi tapın.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Yenidənqiymətləndirmə və qeyri-maddi aktivlər üzrə A bölməsinin on sualı, o cümlədən torpaq, tikili və avadanlıqlar qeydi.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqədə on sual, üç can.

Niyə ilin xərci il ərzində ödənilən məbləğ deyil və ilin sonunda dörd düzəliş kassanı necə mənfəətə çevirir.

1. Hekayə

   İşıq hesabı fevralda gəldi

   Hesablama prinsipi: ilin xərci il ərzində ödənilən məbləğ deyil.

2. Niyə?

   Dörd jurnal yazılışı

   İlin sonunda dörd düzəliş, onların yazılışları və storno.

3. Həll nümunəsi

   İlin icarə hesabı

   2026-cı ilin icarəsi iki üsulla: aylar üzrə və baş kitab hesabı ilə.

4. Səhvi tap

   Kamranın hesablamaları

   Kamranın hesablamalarında bütün rəqəmlər yerindədir, amma işarələr səhvdir.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Hesablanmış və qabaqcadan ödənilmiş xərclər üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   15 dəqiqəyə on iki sual, üç can.

Niyə nisyə satılır, borc nə vaxt silinir və nə vaxt ehtiyat yaradılır, niyə mənfəətə yalnız ehtiyatın dəyişməsi düşür və təchizatçılarla qalıqlar necə üzləşdirilir.

1. Hekayə

   Restoranlar üçün nisyə

   Biznes niyə nisyə satır və bunun ona nəyə başa gəldiyi.

2. Niyə?

   Silmək, yoxsa ehtiyat yaratmaq

   Ümidsiz borcun silinməsi, ehtiyat və niyə mənfəətə yalnız ehtiyatın dəyişməsi gedir.

3. Həll nümunəsi

   Rəşadın il sonu

   Rəşadın ili sırası ilə: əvəzləşdirmə, silinmə, ehtiyat, qaytarılan borc və təchizatçı çıxarışı.

4. Səhvi tap

   Ayanın hesablamaları

   Ayan ehtiyatı və xərci hesablayıb. Səhvlərini tapın.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Debitor borcları, ehtiyat və kreditor borcları üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqəyə on sual, üç can.

Gələcək ödəniş nə vaxt artıq öhdəlikdir, nə vaxt yalnız qeyddə yazılır və 31 dekabrdan sonrakı hansı hadisələr ilin rəqəmlərini dəyişir.

1. Hekayə

   İl bağlanıb, xəbərlər isə gəlir

   Zəmanətlər, iddialar və yanğın: bunlardan hansı artıq 2026-cı ilin öhdəliyidir.

2. Niyə?

   Ehtimal olunan, mümkün, uzaq ehtimallı

   Qiymətləndirilmiş öhdəlik, şərti öhdəlik və şərti aktiv; düzəliş tələb edən və etməyən hadisələr.

3. Həll nümunəsi

   Zəmanət üzrə öhdəlik

   Zəmanətlərin gözlənilən dəyəri, dəyişmənin yazılışı və öhdəlik haqqında qeyd.

4. Səhvi tap

   Raufun altı düzəlişi

   Rauf eşitdiyi hər şeyi yazıb, hətta yazılmamalı olanları da.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   A bölməsinin on sualı: təsnif etmək, ölçmək və təqdim etmək.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqədə on sual, üç can.

Kassa kitabı ilə bank çıxarışı niyə fərqlənir, hansı fərqlər yazılışla düzəldilir, hansılar yalnız üzləşdirmədə göstərilir və təchizatçının hesabı onun çıxarışı ilə eyni qaydada necə üzləşdirilir.

1. Hekayə

   Kassa kitabı ilə çıxarış uyğun gəlmir

   Kassa kitabı ilə bank çıxarışı arasında 2 150 fərq var. Hansı doğrudur?

2. Niyə?

   Kitabları düzəltmək, yoxsa sadəcə fərqi izah etmək

   Hər bənd üçün: kitabı düzəltmək, yoxsa fərqi yalnız üzləşdirmədə izah etmək.

3. Həll nümunəsi

   Günayın üzləşdirməsi addım-addım

   Düzəldilmiş kassa kitabı, bank üzləşdirməsi və təchizatçı ilə üzləşdirmə.

4. Səhvi tap

   Samirin qısa yolu

   Samir kassa kitabını çıxarışa uyğunlaşdırıb. Harada səhv edib?

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Bank və təchizatçı üzləşdirmələri üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqəyə on sual, üç can.

Sınaq balansının nəyi tutduğu və nəyi görmədiyi, altı səhv növü, düzəliş yazılışları və suspense hesabını sıfıra qədər necə bağlamaq.

1. Hekayə

   Balans tutmur

   Sınaq balansında 1 850 fərq var. Fərq haradan yaranır və onunla nə etməli.

2. Niyə?

   Balansın görmədiyi altı səhv

   Sınaq balansının gördüyü səhvlər və görmədiyi altı səhv.

3. Həll nümunəsi

   Suspense hesabını sıfıra endiririk

   Yeddi səhv: düzəliş yazılışları, sıfıra enən suspense hesabı və düzəldilmiş mənfəət.

4. Səhvi tap

   Yarımçıq düzəliş

   Orxan səhvi yalnız yarıya qədər düzəldib. Nəyin qaldığını tapın.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Səhvlər və suspense hesabı üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   15 dəqiqəyə on iki sual, üç can.

Şirkət fərdi sahibkardan və ortaqlıqdan nə ilə fərqlənir, səhm buraxılışı, bonus və rights emissiyası necə yazılır, niyə dividend xərc deyil və keçən ilin az hesablanmış vergisi ilə vergi necə hesablanır.

1. Hekayə

   Ortaqlıqdan şirkətə

   Fərdi sahibkar, ortaqlıq və şirkət: kim nəyə cavabdehdir.

2. Niyə?

   Şirkətin kapitalı nədən ibarətdir

   Səhmlər, emissiya gəliri, ehtiyatlar, imtiyazlı səhmlər, bonus və rights, dividendlər.

3. Həll nümunəsi

   Dənə Roasters-in ili

   Emissiya gəliri ilə buraxılış, rights, bonus, dividendlər, faiz və vergi, nəticə kapitalda dəyişikliklər hesabatında.

4. Səhvi tap

   Nicatın qaralaması

   Xərclərdə dividend və kapitalı «artıran» bonus.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   Səhmlər, dividendlər, faiz və vergi üzrə A bölməsinin on sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqədə on sual, üç can.

Maliyyə hesabatlarını kim və nə üçün oxuyur, qaydaları kim yazır, onlar hansı konsepsiyalara və keyfiyyət xüsusiyyətlərinə əsaslanır və il sonu düzəlişləri olan sınaq balansından IFRS 18 formatında mənfəət və ya zərər haqqında hesabat, maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat və qeydlər necə hazırlanır.

1. Hekayə

   Bank hesabat istəyir

   Maliyyə hesabatlılığı nədir, onu kim oxuyur və hansı dörd hesabatdan ibarətdir.

2. Niyə?

   Oyunun qaydaları: kim yazır və nəyə əsaslanır

   IFRS Foundation, IASB və ISSB; direktorların vəzifələri; uçot konsepsiyaları və faydalı məlumatın keyfiyyət xüsusiyyətləri.

3. Həll nümunəsi

   Ipək Yolu-nun sınaq balansından hesabatlara

   İl sonu düzəlişləri, IFRS 18 formatında mənfəət və ya zərər haqqında hesabat, SOCE, maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat və qeydlər.

4. Səhvi tap

   Orxanın qaralaması

   Əməliyyat mənfəətinin içində maliyyə xərcləri və mənfəətdə yenidənqiymətləndirmə.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   15 ballıq MTQ (maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat) və konsepsiyalar üzrə A bölməsinin altı sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   Vaxtlı bir MTQ və altı sual, 33 dəqiqə, üç can.

Niyə mənfəət pul deyil, IFRS 18 düzəlişləri ilə IAS 7-yə görə pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat dolayı və birbaşa metodla necə tərtib olunur və uçot kitabları olmayanda çatışmayan rəqəmlər necə bərpa edilir.

1. Hekayə

   Mənfəət var, pul yoxdur

   Mənfəəti olan, amma hesabı boş kaşı idxalçısı; qeydlərini su aparmış bazar tacirəsi.

2. Niyə?

   Üç fəaliyyət və iki metod

   Əməliyyat, investisiya və maliyyə fəaliyyəti; birbaşa və dolayı metod; hesabatın istifadəçilərə verdiyi və vermədiyi.

3. Həll nümunəsi

   Kaşı Dünyası-nın pulu hara getdi

   İki maliyyə vəziyyəti hesabatından pul vəsaitlərinin hərəkəti haqqında hesabat: dövriyyə kapitalı, silinmə, vergi və dividendlər; sonra birbaşa metod.

4. Səhvi tap

   Ayselin qaralaması

   Müsbət işarə ilə debitor borcunun artımı və eyni anda iki bölmədə faiz.

5. Təcrübə

   Məşq: natamam uçot qeydləri və pul axınları

   Gülnarənin ilini bərpa edirik, sonra natamam uçot qeydləri və pul axınları üzrə A bölməsinin sualları.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   15 dəqiqədə on iki sual: pul axınları və natamam uçot qeydləri, üç can.

Nəzarət və əhəmiyyətli təsir, NCI ədalətli dəyərlə olduqda qudvil, qrupdaxili qalıqlar və reallaşmamış mənfəət, ilin ortasında alış və iştirak payı metodu: MTQ üçün konsolidasiya edilmiş maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat və mənfəət və ya zərər haqqında hesabat.

1. Hekayə

   Xəzər Market süd zavodu alır

   Törəmə müəssisə, asılı müəssisə və sadə investisiya: kim kimə nəzarət edir.

2. Niyə?

   Bir iqtisadi vahid

   Niyə 100% toplanır, qudvil haradan yaranır, niyə qrupdaxili qalıqlar və reallaşmamış mənfəət yox olur və iştirak payı metodu nədir.

3. Həll nümunəsi

   Xəzər Market-in konsolidasiya edilmiş hesabatı

   Beş standart hesablama: qrupun strukturu, xalis aktivlər, qudvil, NCI, qrupun bölüşdürülməmiş mənfəəti — və hesabatın özü.

4. Səhvi tap

   Qrupun artıq qazandığı hesabat

   Əlavə əvəzinə marja ilə reallaşmamış mənfəət və sentyabrda alınmış törəmə müəssisənin on iki ayı.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   15 ballıq MTQ: ilin ortasında alışla konsolidasiya edilmiş mənfəət və ya zərər haqqında hesabat və iki şərh tapşırığı; sonra A bölməsinin on iki sualı.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   Konsolidasiya edilmiş maliyyə vəziyyəti haqqında hesabat üzrə 15 ballıq MTQ və A bölməsinin altı sualı, 33 dəqiqə, üç can.

Mənfəətlilik, likvidlik, səmərəlilik və maliyyə vəziyyəti əmsalları: onları necə hesablamaq, bir-biri ilə necə bağlı olduqları və şərtdəki faktlara əsaslanaraq bank üçün necə nəticə çıxarmaq.

1. Hekayə

   Eyni mənfəət, fərqli risk

   Hesabatları kim və nə üçün təhlil edir, və niyə təkcə mənfəət kifayət deyil.

2. Niyə?

   Əmsalların dörd qrupu və onların əlaqəsi

   Düsturlar, hər əmsalın mənası, marja × dövriyyə kimi ROCE və əmsalları hərəkətə gətirən səbəblər.

3. Həll nümunəsi

   İki aptek: hesablama və bank üçün nəticə

   Şəfa Aptek və Dərman Evi-nin dörd qrup üzrə əmsalları və Bulvar Bank üçün qeyd.

4. Səhvi tap

   Stajorun qeydi

   İlin mənfəəti ilə ROCE və «gəlir ucbatından düşən» cari likvidlik əmsalı.

5. Təcrübə

   İmtahan formatında məşq

   A bölməsindən on sual: əmsalı hesablayın və dəyişməsini izah edin.

6. Fəsil testi

   Fəslin final döyüşü

   13 dəqiqədə on sual, üç can.