Uçotun əsasları
Hesablanmış xərclər və qabaqcadan ödənilmiş xərclər
Xərc = ödənilən − ilkin hesablanmış + son hesablanmış + ilkin qabaqcadan ödənilmiş − son qabaqcadan ödənilmiş.
Qaralama: hələ müəllim tərəfindən yoxlanılmayıb
Nə üçün lazımdır
Hesablama prinsipi (accruals concept): gəlir və xərclər pulun hərəkət etdiyi tarixə deyil, yarandıqları dövrə aid edilir. Əks halda mənfəət işıq hesabının nə vaxt gəldiyindən və ya icarənin nə vaxt ödəndiyindən asılı olardı.
Əsas qaydalar
- Hesablanmış xərc (accrual): xidmət alınıb, amma ödənilməyib. Dr Expense, Cr Accruals; öhdəlik.
- Qabaqcadan ödənilmiş xərc (prepayment): gələcək dövr üçün ödənilib. Dr Prepayments, Cr Expense; aktiv.
- Məbləğlər vaxta görə bölünür: 1 apreldə ödənilən illik icarənin 9/12-si bu ilə aiddir.
- Keçən ilin hesablanmış və qabaqcadan ödənilmiş xərcləri yeni ilin ilk günü storno edilir: onlar xərc hesabının b/d qalıqları olur.
- Hesablanmış xərc mənfəəti və xalis aktivləri azaldır; qabaqcadan ödənilmiş xərc hər ikisini artırır.
Nümunələr
1 aprel 2026-da 12 ay üçün 7 200 icarə ödənilib; il 31 dekabrda bitir.
- 2026-cı ilin xərci: 7 200 × 9/12 = 5 400
- 31 dekabra qabaqcadan ödənilmiş xərc: 7 200 × 3/12 = 1 800
- Dr Prepayments 1 800, Cr Rent 1 800
Elektrik: 1 yanvara hesablanmış xərc 350, il ərzində ödənilib 3 100. Dekabr–fevral üçün 840-lıq hesab martda gələcək.
- Dekabr üçün hesablanmış xərc: 840 × 1/3 = 280
- Xərc: 3 100 − 350 + 280 = 3 030
- Hesab: Dr Bank 3 100, Balance c/d 280 = 3 380; Cr Balance b/d 350, P/L 3 030 = 3 380
Necə işləyir
Xərc hesabında debetdə ödənişlər və son hesablanmış xərc (c/d), kreditdə ilkin hesablanmış xərc (b/d) və son qabaqcadan ödənilmiş xərc (c/d) olur. Fərq ilin xərcidir və mənfəət və ya zərərə keçirilir.
Maliyyə vəziyyəti haqqında hesabatda hesablanmış xərclər cari öhdəliklərdə, qabaqcadan ödənilmiş xərclər cari aktivlərdə göstərilir.
Tələlər
Harada öyrədilir
- İşıq hesabı fevralda gəldiFA 6 · Hesablanmış xərclər, qabaqcadan ödənilmiş xərclər, hesablanmış və təxirə salınmış gəlir
- Dörd jurnal yazılışıFA 6 · Hesablanmış xərclər, qabaqcadan ödənilmiş xərclər, hesablanmış və təxirə salınmış gəlir
- İlin icarə hesabıFA 6 · Hesablanmış xərclər, qabaqcadan ödənilmiş xərclər, hesablanmış və təxirə salınmış gəlir
- Kamranın hesablamalarıFA 6 · Hesablanmış xərclər, qabaqcadan ödənilmiş xərclər, hesablanmış və təxirə salınmış gəlir
- İmtahan formatında məşqFA 6 · Hesablanmış xərclər, qabaqcadan ödənilmiş xərclər, hesablanmış və təxirə salınmış gəlir
- Fəslin final döyüşüFA 6 · Hesablanmış xərclər, qabaqcadan ödənilmiş xərclər, hesablanmış və təxirə salınmış gəlir