Aktivlər

Amortizasiya

Dəyər minus ləğvetmə dəyəri, faydalı istifadə müddətinə bölünür.

Qaralama: hələ müəllim tərəfindən yoxlanılmayıb

Nə üçün lazımdır

Çörəkxananın sobası on il işləyir. Bütün qiyməti alış ilində xərcə yazsaq, birinci il zərər, sonrakı doqquz il isə şişirdilmiş mənfəət görünər. Amortizasiya xərci aktivin qazanmağa kömək etdiyi gəlirin yanına qoyur (hesablama prinsipi).

Əsas qaydalar

Amortizasiya olunan məbləğ = dəyər − ləğvetmə dəyəri (residual value). Torpaq adətən amortizasiya olunmur.
Düz xətt metodu (straight line): (dəyər − ləğvetmə dəyəri) / faydalı istifadə müddəti, hər il eyni məbləğ.
Azalan qalıq metodu (reducing balance): dərəcə × ilin əvvəlinə balans dəyəri; faydanın çoxunu ilk illərdə verən aktivlərə uyğundur.
Natamam il: siyasət «aylıq»dırsa, sahib olunan aylar sayılır; «alış ilində tam il»dirsə, şərti diqqətlə oxuyun.
Faydalı müddətin və ya ləğvetmə dəyərinin dəyişməsi təxmindəki dəyişiklikdir: cari balans dəyərindən irəliyə doğru yenidən hesablanır, keçmiş illərə toxunulmur.
Yazılış: Dr Depreciation expense, Cr Accumulated depreciation. Silinmədə mənfəət və ya zərər = daxilolma − balans dəyəri.

Nümunələr

Soba 1 aprel 2026-da 24 000-ə alınıb, ləğvetmə dəyəri 4 000, müddət 5 il, düz xətt, aylıq; il 31 dekabrda bitir.

İllik amortizasiya: (24 000 − 4 000) / 5 = 4 000
2026: 4 000 × 9/12 = 3 000
31.12.2026-ya balans dəyəri: 24 000 − 3 000 = 21 000
1 yanvar 2028-dən (balans dəyəri 17 000) qalan müddət 2 ilə endirilir: (17 000 − 4 000) / 2 = 6 500 ildə

Düz xətt, natamam il və müddətin dəyişməsi

30 000-lik furqon, azalan qalıq 25%.

1-ci il: 30 000 × 25% = 7 500, balans dəyəri 22 500
2-ci il: 22 500 × 25% = 5 625, balans dəyəri 16 875
3-cü ilin əvvəlində 15 000-ə satılıb: zərər 16 875 − 15 000 = 1 875

Azalan qalıq və silinmə

Necə işləyir

Aktiv hesabı ilkin dəyəri saxlayır, yığılmış amortizasiya isə ayrıca, kredit qalıqlı kontr-hesabda toplanır. Balans dəyəri (carrying amount) = dəyər − yığılmış amortizasiya.

Silinmədə hər iki qalıq daxilolma ilə birlikdə Disposals hesabına keçirilir; orada qalan məbləğ silinmədən mənfəət və ya zərərdir və mənfəət və ya zərər haqqında hesabata gedir.

Tələlər

Harada öyrədilir

Əsas qaydalar

Amortizasiya olunan məbləğ = dəyər − ləğvetmə dəyəri (residual value). Torpaq adətən amortizasiya olunmur.

Düz xətt metodu (straight line): (dəyər − ləğvetmə dəyəri) / faydalı istifadə müddəti, hər il eyni məbləğ.

Azalan qalıq metodu (reducing balance): dərəcə × ilin əvvəlinə balans dəyəri; faydanın çoxunu ilk illərdə verən aktivlərə uyğundur.

Natamam il: siyasət «aylıq»dırsa, sahib olunan aylar sayılır; «alış ilində tam il»dirsə, şərti diqqətlə oxuyun.

Faydalı müddətin və ya ləğvetmə dəyərinin dəyişməsi təxmindəki dəyişiklikdir: cari balans dəyərindən irəliyə doğru yenidən hesablanır, keçmiş illərə toxunulmur.

Yazılış: Dr Depreciation expense, Cr Accumulated depreciation. Silinmədə mənfəət və ya zərər = daxilolma − balans dəyəri.